บทความ หน้า 3
ดำหัว: ประเพณีขอขมาและขอพรผู้ใหญ่ในปี๋ใหม่เมือง
ดำหัวคือพิธีขอขมาและขอพรผู้ใหญ่ในปี๋ใหม่เมือง รู้ความหมายเดิมของคำ เครื่องดำหัว น้ำขมิ้นส้มป่อย ขั้นตอน และคำล้านนาที่ใช้ จากพจนานุกรมมรดกล…
ใส่ขันดอก: ประเพณีบูชาเสาอินทขีล เสาหลักเมืองเชียงใหม่
ใส่ขันดอกคือประเพณีบูชาเสาอินทขีล เสาหลักเมืองเชียงใหม่ ช่วงเดือน ๘ เข้า เดือน ๙ ออก อ่านตำนานกุมภัณฑ์ ไม้หมายเมือง และวิธีใส่ขันดอกที่วัดเ…
ปอยหลวง: งานฉลองถาวรวัตถุ แห่ครัวตาน ตุง และกลองหลวง
ปอยหลวงคืองานฉลองถาวรวัตถุในวัดของล้านนา อ่านลำดับงานวันดา วันกิน วันตาน การแห่ครัวตาน ตุงริมทาง กลองหลวง พระอุปคุต และคำเมืองที่ใช้ในงานปอย
ตานข้าวใหม่: ข้าวจี่ข้าวหลาม ดอยเงินดอยคำ และหิงไฟพระเจ้า
ตานข้าวใหม่คือประเพณีถวายข้าวที่เพิ่งเก็บเกี่ยวในวันเพ็ญเดือนสี่เหนือ รู้จักข้าวจี่ข้าวหลาม ตานข้าวล้นบาตร ดอยเงินดอยคำ และหิงไฟพระเจ้า พร้…
เลี้ยงผีปู่ย่า: ผีประจำตระกูลล้านนา ผีมด ผีเมง และผีเมือง
เลี้ยงผีปู่ย่าคือการเซ่นไหว้ผีบรรพบุรุษประจำตระกูลของคนล้านนาที่สืบทอดทางฝ่ายหญิง รู้จักเก๊าผี หิ้งผี การผิดผี ฟ้อนผีมดผีเมง และผีเมืองผู้ค…
ปอยส่างลอง: งานบวชเณรของชาวไตในแผ่นดินล้านนา
ปอยส่างลองคืองานบวชสามเณรของชาวไตหรือไทใหญ่ อ่านความหมายของคำ ตำนานเจ้าชาย ขั้นตอนแต่ละวัน ตะแป มองเซิง และเทียบกับบวชลูกแก้วของคนเมืองล้าน…
ปู่แสะย่าแสะ: ตำนานยักษ์ผู้พิทักษ์เมืองเชียงใหม่ และประเพณีเลี้ยงดง
ปู่แสะย่าแสะคือผีบรรพบุรุษของชาวลัวะและผีประจำเมืองเชียงใหม่ อ่านตำนานยักษ์ที่พบพระพุทธเจ้า ลูกทั้ง ๓๒ ตน และประเพณีเลี้ยงดงที่เชิงดอยคำ
ยี่เป็ง ปี๋ใหม่ และตุง: คำล้านนาในประเพณีรอบปี
ยี่เป็งคือวันเพ็ญเดือนสองเหนือ ปี๋ใหม่คือเทศกาลสงกรานต์ รู้จักคำล้านนาในประเพณี ทั้งผังผะตี้บ โกมลอย ดำหัว ตุง และตานตุง จากพจนานุกรมมรดกล้…
ไปกาดแบบคนเมือง: คำล้านนาที่ใช้ตอนไปตลาด
กาดคือตลาดในภาษาล้านนา รู้จักกาดเจ๊า กาดแลง กาดหมั้ว กาดหลวง และคำเมืองที่ใช้ตอนซื้อของ เช่น เต้าใด แปง ลำก่อ จ้าดลำ ยินดี จากพจนานุกรมมรดก…
กว่างล้านนา: กว่างโซ้ง กว่างแซม และคำจ๊อยหนุ่มแอ่วสาว
รู้จักชื่อเรียกกว่างในภาษาล้านนา ตั้งแต่กว่างโซ้ง กว่างแซม กว่างกิ๋ ถึงกว่างแม่อู้ด พร้อมอักษรธรรมล้านนาและคำจ๊อยหนุ่มแอ่วสาว จากพจนานุกรมม…
พระรัตนปัญญาเถระ: ปราชญ์ล้านนาผู้รจนาชินกาลมาลีปกรณ์
พระรัตนปัญญาเถระคือพระภิกษุนักปราชญ์แห่งวัดป่าแดง เชียงใหม่ ผู้รจนาชินกาลมาลีปกรณ์ อ่านประวัติ ผลงาน ข้อถกเถียงเรื่องตัวตน และยุคทองวรรณกรร…
หงส์หิน: ค่าวซอเรื่องดัง จากหงส์ผาคำถึงฉบับเจ้าสุริยวงศ์
หงส์หินคือค่าวซอเรื่องดังของล้านนา อ่านเรื่องย่อกุมารผู้ขี่หงส์ที่พระอินทร์เสกจากก้อนหิน ที่มาจากหงส์ผาคำของพระยาโลมาวิสัย ฉบับเจ้าสุริยวงศ…