ป้ายไม้สีเข้มสองแผ่นหน้าวัดพระแก้ว เชียงราย ตัวอักษรสีทอง แผ่นบนเป็นอักษรไทย แผ่นล่างเป็นอักษรธรรมล้านนา อ่านว่าวัดพระแก้วเหมือนกัน

ภาพ: Jpatokal / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

เรียนตั๋วเมืองตั้งแต่ศูนย์: แผนที่บทเรียน

17 ตุลาคม 2569 · เรียนภาษาล้านนา · อ่านประมาณ 10 นาที

เรียนตั๋วเมือง ตั้งแต่ศูนย์ได้ที่นี่ ตั๋วเมือง ต฿วฯเมิอฯง (คำเมืองอ่านว่า ตั๋วเมือง) คืออักษรธรรมล้านนา ตัวหนังสือที่คนล้านนาใช้จารคัมภีร์ แต่งค่าว เขียนตำรายา และบันทึกเรื่องราวของบ้านเมืองมาหลายร้อยปี บทความนี้คือ แผนที่บทเรียน ของคอร์สอ่านเขียนตั๋วเมืองของมรดกล้านนา บอกว่าจะเรียนอะไร เรียงลำดับอย่างไร และเริ่มฝึกได้เลยตั้งแต่วันนี้ด้วยเครื่องมือฟรีบนเว็บไซต์

ต฿วฯเมิอฯง

ตั๋วเมือง

น.อักษรธรรมล้านนา,ตัวเมือง - เป็นตัวอักษรที่ใช้ในอาณาจักรล้านนามาแต่โบราณ ใช้งานทั้งทางศาสนา(ทางธรรม) เช่นคัมภีร์ธรรมใบลาน พับสา สมุดข่อย พบได้ตามวัดต่างๆ ในภาคเหนือ รวมทั้งทางโลก ได้แก่วรรณกรรมต่างๆ ไสยศาสตร์ โหราศาสตร์ ตำรายา เป็นต้น เป็นต้น

ดูในพจนานุกรมมรดกล้านนา →

ตั๋วเมืองคืออะไร

พจนานุกรมมรดกล้านนาอธิบายว่า ตั๋วเมืองคือ "ตัวอักษรที่ใช้ในอาณาจักรล้านนามาแต่โบราณ" ใช้ทั้ง ทางธรรม เช่นคัมภีร์ ธรรม ธัม์มฯ (คำเมืองอ่านว่า ธัมม์) ที่จารบน ใบลาน ไบลานฯ (คำเมืองอ่านว่า ใบลาน) และ ปั๊บสา พัปฯสา (คำเมืองอ่านว่า ปั๊บสา) และใช้ ทางโลก เช่นวรรณกรรม โหราศาสตร์ และตำรายา ทุกวันนี้ยังเห็นตั๋วเมืองได้ทั่วภาคเหนือ ทั้งบนป้ายวัด ป้ายถนน ป้ายหน่วยงาน และจารึกตามอนุสาวรีย์

คนล้านนามีชื่อเรียกส่วนต่าง ๆ ของตัวหนังสือเป็นของตัวเอง พจนานุกรมบอกว่า เปียนจ๊ะนะ พยัญชฯน (คำเมืองอ่านว่า เปียนจ๊ะนะ) คือพยัญชนะ ซึ่งคนล้านนาเรียกแต่ละตัวว่า "ตั๋ว" เช่น ตั๋วก๋ะ ก (คำเมืองอ่านว่า ตั๋วก๋ะ) คือตัว ก ส่วนสระเรียกว่า ไม้ ไม้ (คำเมืองอ่านว่า ไม้) เช่น ไม้ก๋ะ (ะ) ไม้ก๋า (า) ศัพท์สองคำนี้จะใช้ตลอดทั้งคอร์ส

แผ่นหินอ่อนจารึกอักษรธรรมล้านนาสีทองสองคอลัมน์ ที่อนุสาวรีย์สามกษัตริย์ เชียงใหม่ — **จารึกตั๋วเมือง** · อนุสาวรีย์สามกษัตริย์ เชียงใหม่
ภาพ: Alifshinobi / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

ป้ายไม้สามภาษา บรรทัดบนเป็นอักษรธรรมล้านนา ตามด้วยอักษรไทยและภาษาอังกฤษ ใต้ภาพพระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงศ์ — **ป้ายสามภาษา** · ตั๋วเมือง ไทย และอังกฤษ บนป้ายพระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงศ์
ภาพ: Alifshinobi / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

ℹ️ ข้อมูล

ตั๋วเมืองบนเว็บนี้แสดงด้วยฟอนต์ LN TILOK ซึ่งวาดอักษรล้านนาทับรหัสอักษรไทย ถ้าคัดลอกไปวางที่อื่นจะกลายเป็นตัวอักษรไทย เรื่องนี้จะอธิบายละเอียดในบท Tilok กับ Unicode ไทธรรม ในหมวดเครื่องมือ

ไฅ่เฮียนตั๋วเมืองแต๊ว่า: คำขวัญของคอร์สนี้

ในพจนานุกรม คำว่า แต๊ว่า แท้ว่าฯ (คำเมืองอ่านว่า แต๊ว่า) แปลว่า "จริงจัง แท้จริง แน่แท้" มักอยู่ท้ายประโยค และตัวอย่างที่พจนานุกรมยกมาก็เหมาะเป็นคำขวัญของคอร์สนี้พอดี

ไฅ่เฮียนตั๋วเมืองแต๊ว่า · ไฅ่ รยฯร ต฿วฯเมิอฯง แท้ว่าฯ · "อยากเรียนอักษรล้านนาจริง ๆ" (ตัวอย่างจากพจนานุกรม)

คำเมือง	คำเมืองอ่านว่า	ความหมาย (ตามพจนานุกรม)
ไฅ่	ไค่	อยาก ใคร่ ต้องการ
เฮียน	เฮียน	เรียน ศึกษาให้เกิดความรู้
ตั๋วเมือง	ตั๋วเมือง	อักษรธรรมล้านนา
แต๊ว่า	แต๊ว่า	จริงจัง แท้จริง (ท้ายประโยค)

วันนี้อาจยังอ่านประโยคนี้ไม่ออก ไม่เป็นไร คอร์สนี้จะค่อย ๆ สอนทีละบท ตั้งแต่พยัญชนะ สระ จนถึงตัวสะกด แล้ววันหนึ่งจะอ่านประโยคนี้ได้เองทุกตัว

เรียนอย่างไร: ๖ ระดับ ๔๒ บท

คอร์สแบ่งเป็น ๖ หมวด เรียงจากง่ายไปยาก แต่ละบทสั้น อ่านจบได้ในครั้งเดียว และใช้คำจริงจากพจนานุกรมมรดกล้านนาเป็นตัวอย่างเสมอ

ระดับต้น รู้จักพยัญชนะ สระ วรรณยุกต์ และตัวสะกด
ระดับกลาง ระบบการเขียน ตัวซ้อน คำควบ ตัวย่อ เลข และเครื่องหมาย
ฝึกอ่าน อ่านชื่อจังหวัด ป้ายวัด ป้ายถนน ชื่อตัวเอง และค่าวสั้น ๆ
ระดับสูง อ่านใบลาน การคัดลอกคัมภีร์ และอักษรอื่นในล้านนา
ประวัติและวัฒนธรรม ที่มาของตั๋วเมือง และคนที่อ่านเขียนได้ในอดีต
เครื่องมือ พิมพ์ตั๋วเมือง และฝึกอ่านทุกวัน

💡 เกร็ดความรู้

จำนวนพยัญชนะและสระที่ตำราแต่ละเล่มให้ไว้ไม่เท่ากันเสมอไป ในแต่ละบทเราจะบอกทุกครั้งว่าตัวเลขมาจากแหล่งใด และยึดพจนานุกรมมรดกล้านนาเป็นหลัก

แผนที่บทเรียน

บทที่ยังไม่เผยแพร่จะขึ้นว่า เร็ว ๆ นี้ เมื่อบทใดออนไลน์ ชื่อบทในตารางจะกลายเป็นลิงก์ให้คลิกอ่านได้ทันที

ระดับต้น: ตัวอักษรและเสียง

บท	ชื่อบทเรียน	สถานะ
A1	ตั๋วเมืองคืออะไร ทำไมควรอ่านออก	เร็ว ๆ นี้
A2	พยัญชนะวรรค กะ และ จะ	เร็ว ๆ นี้
A3	พยัญชนะวรรค ฏะ ตะ ปะ	เร็ว ๆ นี้
A4	พยัญชนะอวรรคและอักษรเพิ่มของล้านนา	เร็ว ๆ นี้
A5	อักษรสูง กลาง ต่ำ ในตั๋วเมือง	เร็ว ๆ นี้
A6	ห นำ ๖ ตัว: หง หน หม หย หล หว	เร็ว ๆ นี้
A7	ไม้: สระพื้นฐาน ะ า ิ ี ุ ู	เร็ว ๆ นี้
A8	สระประสม เอ แอ โอ ไอ เอา เอีย เอือ อัว	เร็ว ๆ นี้
A9	ไม้ก๋ง ไม้กั๋งไหล ไม้ก๋อ: สระที่ไม่มีในไทย	เร็ว ๆ นี้
A10	ไม้ต๋างตั๋ว: สระลอย	เร็ว ๆ นี้
A11	วรรณยุกต์คำเมือง ๖ เสียง และไม้เหย๋าะ	เร็ว ๆ นี้
A12	ตัวสะกดห้อย: แม่กก กง กน กม กบ กด เกย เกอว	เร็ว ๆ นี้

ระดับกลาง: ระบบการเขียน

บท	ชื่อบทเรียน	สถานะ
A13	ตั๋วข่ม ตั๋วซ้อน: ตัวซ้อนแบบบาลี	เร็ว ๆ นี้
A14	ระวง ระหน้อย ระหลวง: คำควบกล้ำ	เร็ว ๆ นี้
A15	อักษรพิเศษและตัวย่อในตั๋วเมือง	เร็ว ๆ นี้
A16	เขียนอย่างหนึ่ง อ่านอย่างหนึ่ง	เร็ว ๆ นี้
A17	คำยืมบาลีสันสกฤตในตั๋วเมือง	เร็ว ๆ นี้
A18	เลขในธรรม และเลขโหรา (เลขม่าน)	เร็ว ๆ นี้
A19	เครื่องหมายวรรคตอนในตั๋วเมือง	เร็ว ๆ นี้
A20	ตั๋วป่อย: ทำไมสะกดหลายแบบ	เร็ว ๆ นี้
A21	ตั๋วเมืองกับอักษรไทย: เทียบทีละตัว	เร็ว ๆ นี้

ฝึกอ่าน

บท	ชื่อบทเรียน	สถานะ
A22	อ่านชื่อ ๘ จังหวัดล้านนาเป็นตั๋วเมือง	เร็ว ๆ นี้
A23	๕๐ คำแรกที่ควรอ่านออก	เร็ว ๆ นี้
A24	อ่านป้ายวัด: วิหาร ธาตุ หอธรรม	เร็ว ๆ นี้
A25	อ่านป้ายถนนและหน่วยงานในเชียงใหม่	เร็ว ๆ นี้
A26	เขียนชื่อตัวเองเป็นตั๋วเมือง	เร็ว ๆ นี้
A27	อ่านคำอวยพรปี๋ใหม่เมือง	เร็ว ๆ นี้
A28	อ่านค่าวสั้น ๆ จากใบลาน	เร็ว ๆ นี้
A29	อ่านสำนวนคำเมืองเป็นตั๋วเมือง	เร็ว ๆ นี้

ระดับสูง: ใบลานและคัมภีร์

บท	ชื่อบทเรียน	สถานะ
A30	อ่านใบลาน: ลานห้า ลานห๋ก และเลขหน้า	เร็ว ๆ นี้
A31	ตั๋วย่า ตั๋วฮ่าย: การคัดลอกคัมภีร์	เร็ว ๆ นี้
A32	ตั๋วเสียบ: อักษรปริศนาล้านนา	เร็ว ๆ นี้
A33	อักขระในยันต์และผ้ายันต์	เร็ว ๆ นี้
A34	ฝักขาม ตั๋วเมือง ขอม: อักษรในล้านนา	เร็ว ๆ นี้

ประวัติและวัฒนธรรม

บท	ชื่อบทเรียน	สถานะ
A35	ประวัติตั๋วเมือง: จากมอญหริภุญไชยถึงล้านนา	เร็ว ๆ นี้
A36	ตั๋วเมืองวันนี้: เสื่อมแล้วฟื้น	เร็ว ๆ นี้
A37	อักษรธรรมพี่น้อง: ล้านนา ไทขึน ไทลื้อ ธรรมลาว	เร็ว ๆ นี้
A38	จ๋าร เหล็กจาร ใบลาน: เครื่องมือเขียนของคนล้านนา	เร็ว ๆ นี้
A39	ขะโยม น้อย หนาน: วัดคือโรงเรียน	เร็ว ๆ นี้

เครื่องมือ

บท	ชื่อบทเรียน	สถานะ
A40	พิมพ์ตั๋วเมืองด้วย LN TILOK และ จ๋าร	เร็ว ๆ นี้
A41	Tilok กับ Unicode ไทธรรม ต่างกันอย่างไร	เร็ว ๆ นี้
A42	ฝึกอ่านทุกวัน: เกมและแบบฝึกบนมรดกล้านนา	เร็ว ๆ นี้

ฝึกได้เลยวันนี้: เครื่องมือฟรีบนมรดกล้านนา

ระหว่างรอบทเรียนใหม่ ลอง อ่าน อ่านฯ (คำเมืองอ่านว่า อ่าน) และ เขียน ขยฯร (คำเมืองอ่านว่า เขียน) ตั๋วเมืองได้ทันทีด้วยเครื่องมือเหล่านี้

เครื่องมือ	ใช้ทำอะไร
พิมพ์อักษรล้านนาออนไลน์	พิมพ์ตั๋วเมืองบนเว็บ ใช้ได้ทั้งมือถือและคอมพิวเตอร์
วิธีพิมพ์ด้วยฟอนต์ LN TILOK	สรุปแบบง่ายจากคู่มือของ นายพิชัย แสงบุญ ศูนย์ส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
ฝึกพิมพ์อักษรล้านนา	ฝึกพิมพ์ทีละบท จากคำในพจนานุกรม
เขียนเป็นภาษาล้านนา	แปลไทยเป็นคำเมืองและเขียนเป็นตั๋วเมือง (AI)
ทายคำล้านนา	เกมฝึกอ่านอักษรธรรมล้านนา
เกมล้านนา	เกมจับคู่และเกมคำตกจากฟ้า ฝึกอ่านให้คล่อง
คำล้านนาวันนี้	คำใหม่วันละคำ พร้อมอักษรล้านนา

💡 เกร็ดความรู้

ฝึกวันละ ๑๐ นาทีได้ผลกว่าฝึกนาน ๆ ครั้งเดียว ลองเริ่มจากคำล้านนาวันนี้ อ่านอักษรให้ออกก่อนดูคำอ่าน แล้วเล่นเกมสั้น ๆ อีกหนึ่งรอบ

อ่านต่อ: ตั๋วเมืองในวรรณกรรมล้านนา

ตั๋วเมืองถูกใช้บันทึกงานเขียนสำคัญของล้านนามาตลอด คนเขียนในอดีตใช้ เหล็กจาร เหัลฯกจารฯ (คำเมืองอ่านว่า เหล็กจ๋าร) จ๋าร จารฯ (คำเมืองอ่านว่า จ๋าร) ตัวหนังสือลงบนใบลาน อ่านเรื่องราวเหล่านี้ได้ในบทความที่เผยแพร่แล้ว

ปั๊บสาและใบลาน สมุดและคัมภีร์ที่บันทึกวรรณกรรมล้านนา
ค่าว คำประพันธ์ร้อยสัมผัสของล้านนา ค่าวซอ และค่าวฮ่ำ
หงส์หิน ค่าวซอเรื่องดังของล้านนา
พระเจ้าติโลกราช ยุคทองของ ล้านนา ล้านฯนาฯ (คำเมืองอ่านว่า ล้านนา)

สรุป

ตั๋วเมือง คืออักษรธรรมล้านนา ใช้ทั้งทางธรรมและทางโลก และยังเห็นได้ทั่วภาคเหนือ
คนล้านนาเรียกพยัญชนะว่า ตั๋ว และเรียกสระว่า ไม้
คอร์สนี้มี ๔๒ บทใน ๖ หมวด ตั้งแต่พยัญชนะจนถึงการอ่านใบลาน
เริ่มฝึกได้ทันทีด้วยเครื่องมือพิมพ์ ฝึกพิมพ์ เกม และคำล้านนาวันนี้

ค้นคำและดูอักษรล้านนาของทุกคำได้ใน พจนานุกรมมรดกล้านนา และอ่านเรื่องสมุดและคัมภีร์ของล้านนาต่อได้ที่ ปั๊บสาและใบลาน

แหล่งอ้างอิง

พจนานุกรมมรดกล้านนา: ตั๋วเมือง · เปียนจ๊ะนะ · แต๊ว่า · ใบลาน · จ๋าร
มรดกล้านนา. วิธีพิมพ์อักษรธรรมล้านนาด้วยฟอนต์ LN TILOK (สรุปแบบง่าย). สรุปจากคู่มือของ นายพิชัย แสงบุญ ศูนย์ส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

ฝึกคำจากบทความนี้

ลองเล่นบัตรคำ 15 คำจากบทความนี้ จำคำล้านนาให้แม่นขึ้น

ฝึกคำจากบทความนี้ →

ค้นหาคำว่า "ตั๋วเมือง" ในพจนานุกรมมรดกล้านนา

🎯 ทดสอบคำในบทความนี้ทายคำล้านนาจากบทความ 15 คำ จำได้แค่ไหน?

📝 ลองเขียนคำเมืองบนกระดาน แล้วแชร์ให้เพื่อน →