เพลงสการ์โบโรห์แฟร์: ถ่ายทอดเป็นคำเมืองครบทุกบท

เพลงสการ์โบโรห์แฟร์ (Scarborough Fair) เป็นเพลงพื้นบ้านของอังกฤษที่หลายคนรู้จักจากเสียงของ Simon & Garfunkel แต่ตัวเพลงเป็นบทร้องเก่าแก่ที่ชาวบ้านร้องสืบกันมาหลายร้อยปี ไม่ได้มีเจ้าของคนเดียว บทความนี้ลองเล่าบทร้องดั้งเดิมเป็น คำเมือง โดยใช้เฉพาะคำที่มีในพจนานุกรม เพื่อให้เห็นว่าถ้าคนเมืองจะอู้เรื่องเดียวกันนี้ จะมีคำไหนให้ใช้บ้าง

ชื่อเพลงมีคำที่คนเมืองคุ้นที่สุดอยู่แล้วคำหนึ่ง คือ แฟร์ (fair) ซึ่งก็คือ กาด กาดฯ หรือตลาดนัดใหญ่ ตามพจนานุกรมกาดคือสถานที่สำหรับซื้อขายของต่าง ๆ และ "ไปกาด" ไพกาดฯ ก็คือไปตลาด

ต่างจากเพลงลิขสิทธิ์อย่าง เพลงมายเวย์ เนื้อร้องดั้งเดิมของสการ์โบโรห์แฟร์เป็น สาธารณสมบัติ เราจึงถ่ายทอดเป็นคำเมืองได้ ครบทุกบท และแสดงต้นฉบับภาษาอังกฤษคู่กันได้ เราใช้ฉบับที่ Frank Kidson เก็บและพิมพ์ไว้ในปี ๒๔๓๔ (ค.ศ. ๑๘๙๑) ไม่ได้ใช้ถ้อยคำของฉบับเรียบเรียงสมัยใหม่ใด ๆ

สการ์โบโรห์แฟร์ มาจากไหน

บทร้อง สการ์โบโรห์แฟร์มีญาติสนิทเป็นบทร้องเก่าชื่อ "The Elfin Knight" (อัศวินเอลฟ์) ซึ่งนักสะสมบทกวีพื้นบ้าน Francis James Child จัดไว้เป็นบทที่ ๒ ในชุด Child Ballads เรื่องเล่าคือ ชายหนุ่มกับหญิงสาวผลัดกันตั้งโจทย์ที่ทำไม่ได้ แล้วต่างฝ่ายต่างบอกว่าถ้าทำได้ก็จะยอมเป็นคู่กัน (ตามคำอธิบายของ Ballad Index) ฉบับเก่าที่สุดที่พบเป็นใบปลิวบทเพลง (broadside) แหล่งข้อมูลระบุปีไม่ตรงกัน วิกิพีเดียว่าราว ค.ศ. ๑๖๕๐ และย้อนไปถึง ค.ศ. ๑๖๗๐ ส่วน Ballad Index ให้ ค.ศ. ๑๖๗๓ (พ.ศ. ๒๒๑๖)

ท่อนผักสมุนไพรที่คนจำได้ ("parsley, sage, rosemary and thyme") ไม่ใช่ของเดิมในใบปลิวเก่า Ballad Index บันทึกว่าท่อนนี้ผูกกับบทร้องมาตั้งแต่อย่างน้อย ค.ศ. ๑๗๘๔ ในหนังสือ Gammer Gurton's Garland และชื่อเมืองสการ์โบโรห์ก็เข้ามาในฉบับศตวรรษที่ ๑๙ นักเขียนบางคนเสนอว่าสมุนไพรเป็นเครื่องรางป้องกันภัย บางคนว่าอาจเป็นแค่เสียงเติมจังหวะ ทั้งหมดเป็นข้อสันนิษฐาน ไม่มีข้อสรุป

ฉบับที่เราใช้ คือ Frank Kidson (๒๓๙๘–๒๔๖๙ หรือ ค.ศ. ๑๘๕๕–๑๙๒๖) เก็บบทนี้ไว้ในหนังสือ Traditional Tunes: a collection of ballad airs, chiefly obtained in Yorkshire and the South of Scotland (Oxford: Chas. Taphouse & Son, ๒๔๓๔ หรือ ค.ศ. ๑๘๙๑) หน้า ๔๒–๔๔ เขาบันทึกว่าฉบับนี้เคยมีนักร้องเพลงริมถนนในเมืองวิตบี (Whitby) ร้องมา "เมื่อสองสามสิบปีก่อน" และยังมีคนจำได้ในย่านนั้น ฉบับ Kidson มีแปดบท และท่อนซ้ำในฉบับนี้คือ "Savoury sage, rosemary, and thyme" (เซเวอรี เสจ โรสแมรี ไทม์) ส่วน parsley (พาร์สลีย์) ไปปรากฏในฉบับที่สองที่ Kidson ได้จากชายชื่อ A. Wardill ที่ Goathland ซึ่งขึ้นต้นท่อนซ้ำว่า "Rue, parsley, rosemary, and thyme" นี่เป็นหลักฐานว่าตั้งแต่ศตวรรษที่ ๑๙ ท่อนสมุนไพรก็เปลี่ยนไปตามผู้ร้องแล้ว

ทำนองและฉบับที่ดังไปทั่วโลก ทำนองที่เรารู้จักมาจากอีกสายหนึ่ง วิกิพีเดียและ Mainly Norfolk ตรงกันว่า ในปี ค.ศ. ๑๙๔๗ (พ.ศ. ๒๔๙๐) Ewan MacColl เก็บทำนองและเนื้อบางบทมาจาก Mark Anderson อดีตคนงานเหมืองตะกั่วแห่งหุบเขา Teesdale โดย MacColl เติมบทอื่นจากฉบับ Kidson ส่วน Shirley Collins (๒๕๐๓) เคยเขียนว่า MacColl ได้เนื้อมาจากหนังสือของ Cecil Sharp ซึ่งขัดกับบันทึกของ MacColl เอง Martin Carthy นักร้องพื้นบ้านอังกฤษ บันทึกเสียงฉบับของเขาในอัลบั้มแรกปี ค.ศ. ๑๙๖๕ (พ.ศ. ๒๕๐๘) และ Paul Simon เรียนเพลงนี้จาก Carthy ที่ลอนดอน Simon & Garfunkel อัดเสียงเมื่อวันที่ ๒๖ กรกฎาคม ค.ศ. ๑๙๖๖ ในชื่อ "Scarborough Fair/Canticle" โดยร้องคู่กับเพลงต้านสงคราม "Canticle" ที่แต่งเพิ่ม และออกเป็นซิงเกิลในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. ๑๙๖๘ หลังเพลงถูกใช้ในภาพยนตร์ The Graduate ลิขสิทธิ์ของฉบับนั้นระบุเฉพาะ Simon กับ Garfunkel ซึ่งทำให้ Carthy ไม่พอใจ (ตามวิกิพีเดีย) ฉบับเรียบเรียงและเนื้อ "Canticle" ยังเป็นลิขสิทธิ์ เราจึง ไม่ได้ใช้ ถ้อยคำของฉบับเหล่านั้นเลย

กาดสการ์โบโรห์ มีจริงหรือเปล่า

สการ์โบโรห์เป็นเมืองริมทะเลในมณฑลยอร์กเชียร์ ทางเหนือของอังกฤษ และ กาดสการ์โบโรห์ ก็มีจริง ศูนย์มรดกทางทะเลสการ์โบโรห์ (Scarborough Maritime Heritage Centre) และสารานุกรมบริทานิกา ฉบับ ค.ศ. ๑๙๑๑ ตรงกันว่าพระเจ้าเฮนรีที่ ๓ ทรงพระราชทานกฎบัตรเมื่อ ค.ศ. ๑๒๕๓ (พ.ศ. ๑๗๙๖) ให้จัดกาดประจำปีตั้งแต่วันฉลองอัสสัมชัญ (๑๕ สิงหาคม) ถึงวันเซนต์ไมเคิล (๒๙ กันยายน) ซึ่งนานราวสี่สิบห้าวัน นับว่านานมากสำหรับกาดสมัยนั้น แต่ Ballad Index อ้างผู้เขียนชื่อ Kellett ว่ามีกฎบัตรของพระเจ้าเฮนรีที่ ๒ ตั้งแต่ ค.ศ. ๑๑๖๑ แหล่งข้อมูลจึงไม่ตรงกันเรื่องปีเริ่มต้น วิกิพีเดียบันทึกว่าพ่อค้ามาจากทั่วอังกฤษและจากแดนไกลอย่างนอร์เวย์และเดนมาร์ก กาดซบเซาลงตั้งแต่ ค.ศ. ๑๓๘๓ และเลิกไปในปี ค.ศ. ๑๗๘๘ (พ.ศ. ๒๓๓๑)

กาดในเพลงจึงไม่ใช่กาดสมมติ เป็นกาดจริงที่คนเดินทางมาซื้อขายกันข้ามเมือง และเป็นที่ที่เรื่องฝากข่าวถึงคนเก่าอย่างในบทแรกของเพลงเกิดขึ้นได้จริง

ฟังฉบับที่คนทั่วโลกรู้จัก

ฉบับที่คนส่วนใหญ่เคยได้ยินคือฉบับของ Simon & Garfunkel ซึ่งเรียบเรียงทำนองและมีเพลง "Canticle" ร้องซ้อนอยู่ด้วย ลองฟังเพื่อเทียบกับบทร้องดั้งเดิมที่เราเล่าในบทความนี้ จะเห็นว่าทำนองเดียวกันแต่ถ้อยคำและการเรียบเรียงต่างกัน คลิปนี้มาจากช่อง SimonGarfunkelVEVO ซึ่งเป็นช่องทางการของศิลปิน

▶

บทแรก: ฝากกึ๊ดฮอดถึงคนเก่า

บทแรกของฉบับ Kidson เป็นบทสนทนา มีคนถามว่าจะไปไหน คำตอบคือไปกาดสการ์โบโรห์ แล้วฝากข่าวไปถึงหญิงสาวที่อยู่ที่นั่น ซึ่งเคยเป็นคนรักกัน

ต้นฉบับ (Kidson ๒๔๓๔):
"O, where are you going?" "To Scarborough fair,"
Savoury sage, rosemary, and thyme;
"Remember me to a lass who lives there,
For once she was a true love of mine.

แปลเป็นคำเมืองโดยมรดกล้านนา:
"จะไปไหน" "จะไปกาดสการ์โบโรห์"
เซเวอรี เสจ โรสแมรี แล้วก็ไทม์
"ฝากกึ๊ดฮอดไปถึงสาวตี้อยู่หั้น
ตะก่อนเปิ้นเป๋นใจ๋ฮักของข้า"

คำเมืองในบทนี้คือ ไป (เคลื่อนออกจากที่) และ ไหน ไหนฯ ที่พจนานุกรมให้ความหมายว่า อะไร ที่ใด กึ๊ดฮอด คึดฯรอฯด แปลว่า คิดถึง จึงเหมาะกับ "remember me to" ที่คนไทยกลางอาจพูดว่า ฝากความคิดถึง สาว สาวฯ คือผู้หญิงที่ยังไม่ได้แต่งงาน ส่วน ตะก่อน ตก่อฯร คือแต่ก่อน ครั้งก่อน ในอดีต (คำนี้จะกลับมาในบทความ เพลงเยสเตอร์เดย์ อีกครั้ง) และ ใจ๋ฮัก ไจรักฯ ในพจนานุกรมคือ ใจชอบ ใจนิยม พอใจ เราจึงใช้ในความหมายว่า คนที่ใจชอบพอกัน

ชื่อสมุนไพรทั้งสี่ (เซเวอรี เสจ โรสแมรี ไทม์) ไม่มีในพจนานุกรมเป็นคำเมือง เราจึงเขียนทับศัพท์ภาษาไทยตามเดิม ไม่คิดคำเมืองขึ้นเอง

บทที่ ๒ ถึง ๔: เสื้อผ้าที่ทำไม่ได้

สามบทต่อมา "ฝากบอก" โจทย์สามข้อเกี่ยวกับเสื้อผ้าเนื้อละเอียด (cambric shirt) ตัวหนึ่ง คือ เย็บโดยไม่มีตะเข็บ ซักในบ่อที่ไม่มีน้ำ และตากบนต้นหนามที่ไม่เคยออกดอก ตามเรื่องแล้วทุกข้อเป็นไปไม่ได้ทั้งสิ้น

บทที่ ๒ เสื้อที่ไม่มีดูกเสื้อ

ต้นฉบับ:
"And tell her to make me a cambric shirt,
Savoury sage, rosemary, and thyme,
Without any seam or needlework,
And then she shall be a true love of mine.

แปลเป็นคำเมืองโดยมรดกล้านนา:
"บอกเปิ้นหื้อเยียะเสื้อผ้าละเอียดตัวหนึ่ง
เซเวอรี เสจ โรสแมรี แล้วก็ไทม์
บ่ต้องมีดูกเสื้อ บ่ต้องสอย
ถ้าเยียะได้ เปิ้นก็จะเป๋นใจ๋ฮักของข้า"

เสื้อ เสิ้อฯอ และ ผ้า ผ้า เป็นคำเดียวกับไทยกลาง ที่น่าสนใจคือ ตะเข็บ ในพจนานุกรมมรดกล้านนา (ref 17031) หมายถึง "ตัวตะเข็บ" สัตว์เลื้อยคลานตัวเล็กคล้ายตะขาบ (คำเมืองเรียกว่า จั๋กขาบ) ไม่ใช่รอยเย็บผ้า รอยต่อของเสื้อ คำเมืองใช้ ดูกเสื้อ ดูกเสิ้อฯอ ตามพจนานุกรมคือ รอยต่อหรือรอยเย็บยึดผ้า ส่วนการเย็บให้เป็นตะเข็บเรียกว่า สอย สอฯยฯ ส่วน บ่ต้อง บต้อฯง แปลว่า ไม่จำเป็นที่จะ... ซึ่งใกล้กับ "without any" ในต้นฉบับ (คำ "เย็บ" ไม่มีในพจนานุกรม เราจึงเลี่ยงไปใช้ "สอย")

บทที่ ๓ ซักในบ่อที่แห้ง

ต้นฉบับ:
"And tell her to wash it in yonder dry well,
Savoury sage, rosemary, and thyme,
Where no water sprung, nor a drop of rain fell,
And then she shall be a true love of mine.

แปลเป็นคำเมืองโดยมรดกล้านนา:
"บอกเปิ้นหื้อซักเสื้อตัวนั้นในบ่อแห้งหั้น
เซเวอรี เสจ โรสแมรี แล้วก็ไทม์
ตี้บ่มีน้ำ บ่มีฝนลงสักหยด
ถ้าเยียะได้ เปิ้นก็จะเป๋นใจ๋ฮักของข้า"

พจนานุกรมให้ ซัก ซักฯ ว่า ทำความสะอาดหรือล้างด้วยน้ำ และมีคำใกล้กันคือ ล้าง ล้างฯ บ่อ บอฯ คือหลุมลึกลงไปจากพื้นดินสำหรับเก็บน้ำ แห้ง แห้งฯ คือไม่มีน้ำ หมดน้ำ และพจนานุกรมยกตัวอย่างไว้ว่า "บ่อน้ำแห้ง" ตรงกับ "dry well" พอดี ฝน ฝ฿นฯ คือน้ำที่ตกลงมาเป็นเม็ดเล็ก ๆ จากเมฆ และ ลง ล฿งฯ พจนานุกรมให้ความหมายว่า ตก โปรย เช่น "ฝนลง"

บทที่ ๔ ตากบนต้นหนามที่ไม่เคยออกดอก

ต้นฉบับ:
"Tell her to dry it on yonder thorn,
Savoury sage, rosemary, and thyme,
Which never bore blossom since Adam was born,
And then she shall be a true love of thine."

แปลเป็นคำเมืองโดยมรดกล้านนา:
"หื้อตากไว้บนต้นหนามต้นหั้น
เซเวอรี เสจ โรสแมรี แล้วก็ไทม์
ตี้บ่ฮอดเกิดมีดอก ตั้งแต่อาดัมเกิดมา
ถ้าเยียะได้ เปิ้นก็จะเป๋นใจ๋ฮักของข้า"

(ในหนังสือของ Kidson บรรทัดสุดท้ายของบทนี้พิมพ์ว่า "true love of thine" ต่างจากบทอื่นที่เป็น "mine" เราคงตามที่พิมพ์ไว้ในต้นฉบับ แต่ในคำเมืองเรียบเรียงให้เป็นแบบเดียวกับบทอื่น)

ตาก ตากฯ คือผึ่งให้แห้งด้วยแดดหรือลม หนาม หนฯามฯ คือส่วนแหลม ๆ ที่งอกจากต้นไม้ ดอก ดอฯก คือส่วนของพืชที่เกี่ยวกับการสืบพันธุ์ และ เกิด เกิดฯ คือกำเนิด ปรากฏขึ้น มีขึ้น ในบรรทัดที่สามเราใช้ "บ่ฮอดเกิดมีดอก" ซึ่งเป็นประโยคที่เรียบเรียงเองจากคำเหล่านี้ ยังต้องให้เจ้าของภาษาช่วยตรวจ

บทที่ ๕ ถึง ๗: ที่นาที่ทำไม่ได้

สามบทถัดไป ตามที่ Ballad Index อธิบายรูปแบบของบทร้องนี้ ฝ่ายหญิงตั้งโจทย์กลับบ้าง โดยขอให้หาที่นาหนึ่งผืนระหว่างฟองคลื่นกับหาดทราย ไถด้วยเขาแกะ หว่านด้วยเม็ดพริกไทยเม็ดเดียว เกี่ยวด้วยเคียวหนัง แล้วมัดด้วยขนนกยูง ใน Kidson ไม่ได้บอกชัดว่าใครเป็นผู้พูด การอ่านนี้จึงเป็นเพียงแนวทางหนึ่ง

บทที่ ๕ ที่นาระหว่างฟองคลื่นกับซาย

ต้นฉบับ:
"O, will you find me an acre of land,
Savoury sage, rosemary, and thyme,
Between the sea foam, the sea sand,
Or never be a true lover of mine.

แปลเป็นคำเมืองโดยมรดกล้านนา:
"จะหานาผืนหนึ่งหื้อข้าได้ก่อ
เซเวอรี เสจ โรสแมรี แล้วก็ไทม์
อยู่ระหว่างฟองสะหมุ๋ดกับซาย
ถ้าบ่ได้ ก็บ่เป๋นใจ๋ฮักของข้า"

นา นาฯ ในพจนานุกรมคือพื้นที่ราบทำเป็นคันกั้นน้ำเป็นแปลง ๆ สำหรับปลูกข้าว คำว่า "acre" เป็นหน่วยวัดที่ดินของอังกฤษ เราจึงใช้คำว่า "นาผืนหนึ่ง" แทน ไม่ได้แปลหน่วยตรง ๆ ซาย ซายฯ คือ ทราย (ก้อนหินขนาดเล็กมาก ร่วนซุยไม่เกาะกัน) ส่วน "sea foam" นั้น พจนานุกรมมี ฟองสะหมุ๋ด ฟอฯงสมุท์ทฯ ซึ่งให้ความหมายว่า คลื่นในมหาสมุทร ในทะเล หรือในแม่น้ำ จึงใช้ได้ใกล้เคียงที่สุด แต่ไม่ใช่คำว่า "ฟองทะเล" ตรง ๆ ส่วนคำว่า ทะเล ไม่มีเป็นคำเมืองในพจนานุกรม

บทที่ ๖ ไถด้วยเขาแกะ หว่านด้วยเม็ดพริกไทย

ต้นฉบับ:
"O, will you plough it with a ram's horn,
Savoury sage, rosemary, and thyme,
And sow it all over with one peppercorn,
Or never be a true lover of mine.

แปลเป็นคำเมืองโดยมรดกล้านนา:
"จะไถนาด้วยเขาแกะได้ก่อ
เซเวอรี เสจ โรสแมรี แล้วก็ไทม์
แล้วหว่านเม็ดพริกไทยเม็ดเดียวหื้อทั่ว
ถ้าบ่ได้ ก็บ่เป๋นใจ๋ฮักของข้า"

ไถนา ไถนาฯ คือไถที่นาโดยใช้แรงวัวควายเทียมไถ เพื่อเตรียมดินปลูกข้าว เขา เขัา ในพจนานุกรมมีความหมายแรกคือ เขาสัตว์ ส่วน หว่าน ห่วฯานฯ คือโปรย ทำให้กระจาย คำว่า แกะ (สัตว์) และ พริกไทย ไม่มีในพจนานุกรมเป็นคำเมือง เราจึงใช้คำไทยตามเดิม

บทที่ ๗ เกี่ยวด้วยเคียวหนัง มัดด้วยขนนกยูง

ต้นฉบับ:
"O, will you reap it with a sickle of leather,
Savoury sage, rosemary, and thyme,
And tie it all up with a peacock's feather,
Or never be a true lover of mine.

แปลเป็นคำเมืองโดยมรดกล้านนา:
"จะเกี่ยวเข้าด้วยเคียวหนังได้ก่อ
เซเวอรี เสจ โรสแมรี แล้วก็ไทม์
แล้วมัดหื้อเรียบด้วยขนนกยูง
ถ้าบ่ได้ ก็บ่เป๋นใจ๋ฮักของข้า"

เกี่ยวเข้า ก่ยฯวเขั้า แปลว่า เกี่ยวข้าว ตัดข้าวด้วยเคียว และ เคียว ฅยฯว คือเครื่องมือเกี่ยวข้าวหรือหญ้า หนัง หันฯง คือหนังสัตว์ที่ฟอกมาทำเป็นเครื่องใช้ (เคียวหนังจึงเป็นของที่ตัดอะไรไม่ได้ เป็นโจทย์ที่ทำไม่ได้อีกข้อ) มัด มัดฯ คือผูกรัดเข้าด้วยกัน ขน ข฿นฯ คือสิ่งที่ขึ้นเป็นเส้นตามผิวหนังของคนหรือสัตว์ และ นกยูง น฿กฯยูง คือนกขนาดใหญ่ที่ตัวผู้รำแพนหางเวลาผสมพันธุ์

บทสุดท้าย: เสร็จงานแล้วค่อยมา

บทสุดท้ายของฉบับ Kidson พลิกเรื่องให้จบด้วยข้อตกลง เมื่อทำงานเสร็จแล้ว ก็มารับเสื้อผ้าเนื้อละเอียดตัวนั้นไป และจะเป็นคนรักกัน ทั้งที่ทุกอย่างก่อนหน้านี้ทำไม่ได้ ทั้งเรื่องจึงเป็นเกมที่ต่างฝ่ายต่างตั้งโจทย์ให้อีกฝ่ายทำ ตามที่ Ballad Index อธิบาย

ต้นฉบับ:
"And when you have done and finished your work,
Savoury sage, rosemary, and thyme,
You may come to me for your cambric shirt,
And then you shall be a true lover of mine."

แปลเป็นคำเมืองโดยมรดกล้านนา:
"ตอนเยียะงานแล้ว
เซเวอรี เสจ โรสแมรี แล้วก็ไทม์
ก็มาเอาเสื้อผ้าละเอียดตัวหั้นจากข้า
ตอนหั้นก็จะเป๋นใจ๋ฮักของข้า"

เยียะ เยยฯะ คือ ทำ และ แล้ว แลฯวฯ คือเสร็จสิ้น ผ่านไปแล้ว มา มา คือเคลื่อนมา ตรงข้ามกับไป และ เอา ´า คือต้องการ รับไว้ ส่วน หื้อ หื้ ที่ใช้ในบทที่ ๒ ถึง ๔ ก็คือ "ให้" บ่ บ ก็คือ "ไม่" ซึ่งอยู่ในแทบทุกบรรทัดของบทเรียบเรียงนี้

สรุปคำเมืองจากบทร้อง

คำเมืองเรียบเรียงทั้งหมดนี้เป็นสำนวนของมรดกล้านนา ใช้คำจากพจนานุกรมผสมคำไทยทั่วไป ไม่ใช่สำนวนมาตรฐานแบบเดียว คนเมืองแต่ละถิ่นอาจอู้ความเดียวกันด้วยคำอื่นก็ได้ และเรายังต้องการให้เจ้าของภาษาช่วยตรวจ

เทียบกับกาดของคนเมือง: สมุนไพรกับผักในกาด

เพลงนี้พาเราไปกาด และกาดของคนเมืองก็มีผักสมุนไพรให้ซื้อไม่แพ้กาดสการ์โบโรห์ เพียงแต่ผักในกาดเมืองเป็นผักอีกชุดหนึ่ง เช่น ผั๋กป้อม (ผักชี) ที่ใส่ลาบ น้ำพริก และน้ำพริกแกง บทความ ไปกาดแบบคนเมือง รวมชื่อกาดและคำที่ใช้ตอนซื้อของ ส่วน ชื่อผักในคำเมือง และ ผักป่าล้านนา ชวนรู้จักผักสมุนไพรของบ้านเราอีกหลายชนิด

เพลงของอังกฤษใช้สมุนไพรเป็นท่อนซ้ำเพื่อให้จำง่ายและให้จังหวะ (หรืออาจมีความหมายเชิงเครื่องรางตามที่บางคนเสนอ) ส่วนคนเมืองมีทั้งผักกินและยาสมุนไพรในกาดและในครัวทุกวัน สิ่งที่เหมือนกันคือ คำบอกเล่าเรื่องผัก เรื่องกาด และเรื่องของคนรักเก่า เล่าสืบกันมาด้วยปากเปล่าก่อนจะมีใครจดไว้

สรุป

• สการ์โบโรห์แฟร์เป็นบทร้องพื้นบ้านอังกฤษ สืบมาจาก "The Elfin Knight" (Child Ballad ๒) และเนื้อร้องดั้งเดิมเป็นสาธารณสมบัติ
• เราใช้ฉบับ Frank Kidson, Traditional Tunes (๒๔๓๔ หรือ ค.ศ. ๑๘๙๑) หน้า ๔๒–๔๔ ไม่ใช้ถ้อยคำของฉบับเรียบเรียงสมัยใหม่
• กาด คือตลาด และ ไปกาด คือไปตลาด ส่วน กึ๊ดฮอด คือคิดถึง
• เสื้อผ้า ซัก ตาก ไถนา เกี่ยวเข้า เป็นคำเมืองที่มีในพจนานุกรม ส่วน เซเวอรี เสจ โรสแมรี ไทม์ พริกไทย และแกะ ไม่มี จึงใช้คำไทยแทน
• ตะเข็บ ในพจนานุกรมมรดกล้านนาคือตัวตะเข็บ (สัตว์) ส่วนรอยเย็บของเสื้อคือ ดูกเสื้อ
• คำเมืองเรียบเรียงเป็นสำนวนของมรดกล้านนา ยังต้องให้เจ้าของภาษาช่วยตรวจ

ค้นคำในบทความเพิ่มเติมได้ใน พจนานุกรมมรดกล้านนา อ่านต่อในชุดเดียวกัน: เพลงมายเวย์ · เพลงดักไซ หรือดูทั้งชุดที่ เรียนคำเมืองจากบทเพลงและวรรณกรรม

ลิขสิทธิ์และการให้เกียรติเจ้าของผลงาน

บทความนี้จัดทำเพื่อการเรียนรู้ภาษาและวัฒนธรรมล้านนา โดยมรดกล้านนา ซึ่งเป็นเว็บไซต์ไม่แสวงหากำไร เนื้อร้องต้นฉบับเป็นสาธารณสมบัติ เราจึงถ่ายทอดเป็นคำเมืองได้ครบทุกบท ส่วนฉบับเรียบเรียงและบันทึกเสียงสมัยใหม่ (เช่น Simon & Garfunkel) ยังเป็นลิขสิทธิ์ของเจ้าของ เราไม่ได้ใช้ถ้อยคำเฉพาะของฉบับเหล่านั้น วิดีโอที่ฝังไว้มาจากช่องทางการของผู้ถือสิทธิ์ และยังเป็นลิขสิทธิ์ของเจ้าของ

ขอขอบคุณและให้เกียรติแก่ผู้ประพันธ์ ผู้ขับร้อง และผู้ถือสิทธิ์ทุกท่าน หากเจ้าของสิทธิ์ประสงค์ให้ปรับแก้หรือนำส่วนใดออก โปรดแจ้งที่ moradoklanna@gmail.com เรายินดีดำเนินการโดยเร็ว

แหล่งอ้างอิง

• พจนานุกรมมรดกล้านนา (dict2) คำ กาด ไปกาด กึ๊ดฮอด สาว ใจ๋ฮัก ตะก่อน เสื้อ ผ้า ดูกเสื้อ สอย บ่ต้อง ซัก ล้าง บ่อ แห้ง ฝน ลง ตาก หนาม ดอก เกิด นา ไถนา ซาย ฟองสะหมุ๋ด เขา หว่าน เกี่ยวเข้า เคียว หนัง มัด ขน นกยูง ผั๋กป้อม มา เอา แล้ว ไหน บ่ หื้อ เยียะ
• Kidson, F. (๒๔๓๔). Traditional Tunes: a collection of ballad airs, chiefly obtained in Yorkshire and the South of Scotland. Oxford: Chas. Taphouse & Son. หน้า ๔๒–๔๔ และ ๑๗๒. สำเนาจาก Internet Archive
• Ballad Index. The Elfin Knight (Child 2)
• Mainly Norfolk. Scarborough Fair / The Elfin Knight (บันทึกเรื่อง Martin Carthy)
• วิกิพีเดีย. Scarborough Fair (ballad) และ Frank Kidson (ใช้เป็นข้อมูลนำทาง และตรวจกับแหล่งอื่น)
• Scarborough Maritime Heritage Centre. Scarborough Fair
• Encyclopaedia Britannica (ฉบับที่ ๑๑, ค.ศ. ๑๙๑๑). Scarborough. Wikisource
• วิกิพีเดีย. Scarborough Fair (fair)
• Simon & Garfunkel (ช่องทางการ). Scarborough Fair/Canticle (Audio). YouTube
• บทความ เพลงมายเวย์ ไปกาดแบบคนเมือง ชื่อผักในคำเมือง และ ผักป่าล้านนา ของมรดกล้านนา